Lên phương án bảo vệ di tích Thành cổ Châu Sa

Khu lò nung Châu Sa là di sản quý giá độc đáo cần phải bảo tồn phục vụ cho công tác tham quan nghiên cứu, phát huy giá trị trong du lịch, trong khi toàn khu vực thành Châu Sa cần được đầu tư tôn tạo.

Qua đợt khai quật khảo cổ khẩn cấp khu vực nội thành Thành Châu Sa (xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi), Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi bước đầu phát hiện ra nhiều dấu tích quan trọng từ công trình cổ của người Chăm, có niên đại từ khoảng thế kỷ thứ VIII. Trong bối cảnh di tích đang có nguy cơ hư hỏng, xuống cấp, các nhà khoa học, chuyên gia đề xuất tỉnh cần sớm có phương án bảo tồn các vị trí đã khai quật; đồng thời phát huy giá trị của di tích gắn với du lịch lịch sử - văn hóa.

Tháng 6/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định số 296, cho phép Bảo tàng Tổng hợp tỉnh tiến hành khai quật khảo cổ khẩn cấp trên diện tích 100m2 tại xóm Thành (thôn Phú Bình, xã Tịnh Khê).

Đợt khai quật khảo cổ khẩn cấp đã tìm thấy 3 lò nung ngói và bãi thải ngói. Chức năng loại lò này dùng để nung ngói theo kỹ thuật om nhiệt trong lò. Đến nay, trong khu vực Đông Nam Á chưa từng xuất hiện loại hình lò nung ngói kiểu lò bầu cùng với bãi thải ngói có quy mô lớn như quần thể lò nung Châu Sa.

Việc phát hiện khu lò nung Châu Sa đã phản ánh trình độ kỹ thuật tiên tiến lúc bấy giờ trong việc sản xuất ngói dùng trong các đền đài, cung điện. Tuy nhiên, hiện nay, do ảnh hưởng của thời tiết và việc canh tác nông nghiệp của người dân, các lò nung đang có nguy cơ xuống cấp hoặc bị xâm hại, ảnh hưởng đến công tác nghiên cứu và bảo tồn. Vì vậy, trước mắt, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi và Ủy ban nhân dân xã Tịnh Khê triển khai lấp cát để bảo vệ di tích này.

Sau khi có kế hoạch cụ thể, sẽ đề xuất phương án bố trí kinh phí để bảo vệ di tích theo hướng làm nhà bao che và hạ tầng phụ trợ, từng bước phát huy giá trị di tích gắn với du lịch lịch sử - văn hóa.