Ba xu hướng định hình kinh tế thế giới 2026

Kinh tế thế giới bước sang năm 2026 trong bối cảnh nhiều biến động khó dự đoán, song cũng tạo ra những cơ hội đan xen. So với giai đoạn trước đại dịch COVID-19, toàn cầu hoá hiện nay không còn theo hướng mở rộng vô hạn mà dịch chuyển sang trạng thái phân mảnh có chọn lọc, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ biến động địa chính trị, phát triển công nghệ và quan điểm an ninh kinh tế.

Trong tình hình mới, ba xu hướng lớn được dự báo sẽ định hình cấu trúc kinh tế thế giới năm 2026, bao gồm: Tái sắp xếp thương mại và chuỗi cung ứng trong bối cảnh phân mảnh địa chính trị; Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và đầu tư hạ tầng số trở thành động lực nâng cao năng suất; và chuyển dịch năng lượng gắn với cạnh tranh công nghiệp toàn cầu.  

Năm 2025 là giai đoạn bùng nổ kỳ vọng, năm 2026 được xem là thời điểm AI bắt đầu tạo ra tác động thực chất lên năng suất và cấu trúc chi phí trong nền kinh tế toàn cầu. Theo ước tính của Viện nghiên cứu McKinsey, AI và tự động hóa có thể đóng góp từ 2.600 – 4.400 tỷ USD mỗi năm cho kinh tế thế giới trong trung hạn, chủ yếu thông qua tăng năng suất và hiệu quả vận hành.  

Trong khi đó, nếu nhìn từ góc độ tăng trưởng chung, theo Báo cáo Tình hình và Triển vọng Kinh tế Thế giới năm 2026 do Liên hợp quốc công bố mới đây cho thấy sản lượng kinh tế toàn cầu dự kiến sẽ tăng trưởng 2,7% vào năm 2026, thấp hơn một chút so với mức 2,8% ước tính cho năm 2025, song thấp hơn nhiều so với mức trung bình trước đại dịch là 3,2%. 

Bên cạnh đó, tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu bước sang năm 2026 với vai trò rộng lớn hơn nhiều so với mục tiêu môi trường thuần túy. Theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổng đầu tư năng lượng toàn cầu trong năm 2025 ước đạt khoảng 3.300 tỷ USD, trong đó gần 2/3 dành cho công nghệ năng lượng sạch như năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, lưu trữ điện và xe điện.

Xu hướng này phản ánh một thực tế rõ ràng: năng lượng sạch đã trở thành mặt trận cạnh tranh mới. Nhưng vai trò của năng lượng truyền thống như dầu mỏ và khí đốt sẽ không biến mất, mà chuyển sang đóng vai trò nguồn dự phòng chiến lược để bảo đảm ổn định vĩ mô trước các cú sốc địa chính trị.

PV: Hương Giang: Ở góc độ vĩ mô, sự đan xen của ba xu hướng lớn kể trên đang buộc các chính phủ phải điều chỉnh lại khuôn khổ điều hành kinh tế. Chính sách công nghiệp quay trở lại vị trí trung tâm, không chỉ nhằm hỗ trợ tăng trưởng, mà còn để bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng và năng lực công nghệ lõi. Các công cụ tài khóa – tiền tệ vì thế ngày càng mang tính chọn lọc, hướng tới các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, AI, năng lượng sạch và hạ tầng số, thay vì kích thích diện rộng như các giai đoạn khủng hoảng kinh tế trước đây.

Đồng thời, định hướng hợp tác kinh tế quốc tế giữa các quốc gia cũng chuyển từ tự do hóa toàn diện sang các mô hình “liên kết theo cụm”, nơi các quốc gia có chung lợi ích chiến lược và tiêu chuẩn công nghệ cao hình thành những vòng tròn hợp tác chặt chẽ hơn. Xu hướng này sẽ tiếp tục định hình môi trường kinh doanh toàn cầu trong năm 2026 và các năm sau đó.