Tạo lập cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy phát triển du lịch

- Đại biểu Đặng Ngọc Huy tán thành việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam; nhấn mạnh cần chú trọng hiệu quả kinh tế thực chất, năng lực cạnh tranh điểm đến và lợi ích của người dân địa phương, thay vì chỉ chạy theo số lượng khách hay quy mô đầu tư.

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành nội dung của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch Việt Nam

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Đặng Ngọc Huy, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi, tham gia thảo luận, trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn, đưa du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Theo đại biểu Đặng Ngọc Huy, mỗi địa phương có tài nguyên và bản sắc riêng, không thể áp dụng một mô hình chung. Trước khi hỗ trợ chính sách, phải trả lời ba câu hỏi, địa phương có lợi thế gì khác biệt, cần thu hút nhóm khách nào và cần sản phẩm, dịch vụ gì cho nhóm khách đó?

Lấy đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi) làm ví dụ. Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển, đảo. Lý Sơn có địa chất núi lửa, cảnh quan biển đảo, lịch sử Hải đội Hoàng Sa và văn hóa cộng đồng. Việc đầu tiên là xác định sản phẩm, nhóm khách và cách để du khách lưu trú lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn cho dịch vụ của người dân trên đảo.

Từ đó, mới xác định hạ tầng cần đầu tư. Làm ngược lại, chúng ta có thêm cơ sở vật chất nhưng chưa có điểm đến đủ sức cạnh tranh.

Bên cạnh đó, với Lý Sơn, còn phải tính đến nước sạch, xử lý chất thải và sức chịu tải của hệ sinh thái biển. Không thể vì tăng khách trước mắt mà làm suy kiệt chính những tài nguyên tạo nên sức hấp dẫn lâu dài.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị hoàn thiện Điều 2 và Điều 5 theo hướng gắn ưu đãi với nghiên cứu thị trường, sản phẩm đặc trưng, thời gian lưu trú, mức chi tiêu, lợi ích cộng đồng và sức chịu tải môi trường.

Đại biểu ghi nhận dự thảo đã có quy định hỗ trợ du lịch cộng đồng, sinh thái, nông nghiệp, làng nghề, nhưng không phải mọi dự án tạo ra sản phẩm đặc trưng, có giá trị gia tăng cao đều thuộc các nhóm này.

Do vậy, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị Chính phủ rà soát phạm vi bao phủ của các chính sách hiện có, nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo hạng mục và kết quả đầu ra đối với dự án tạo sản phẩm khác biệt, kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của du khách và phát triển chuỗi dịch vụ địa phương.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy nhấn mạnh, thước đo của chính sách ưu đãi là sau khi được ưu đãi, dự án tạo thêm bao nhiêu giá trị cho điểm đến, bao nhiêu việc làm và thu nhập cho người dân, tài nguyên và môi trường có được giữ gìn hay không.

Đầu tư lớn chưa chắc là du lịch chất lượng cao, đón nhiều khách chưa chắc là hiệu quả. Chỉ khi chọn đúng thị trường, tạo ra sản phẩm khác biệt và giữ được tài nguyên, du lịch mới bền vững.

Gửi văn bản tham gia góp ý dự thảo Nghị quyết, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Quảng Ngãi Hà Thị Anh Thư tập trung vào ba vấn đề: Sự khác biệt của cơ chế đặc thù, phát triển sản phẩm gắn với lợi thế địa phương và trách nhiệm đối với kết quả thực hiện.

Theo đại biểu Hà Thị Anh Thư, khi đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù, cần trả lời rõ: cơ chế nào mới, vướng mắc nào được tháo gỡ và nhờ đó địa phương làm được việc gì mà trước đây chưa làm được.

Nếu vướng quy định pháp luật, cần chỉ rõ quy định cần tháo gỡ. Nếu đã có thẩm quyền nhưng thực hiện còn chậm, phải làm rõ nguyên nhân, nguồn lực và trách nhiệm khắc phục. Với những nhiệm vụ, giải pháp đã có, cần xác định lần này được bổ sung điều kiện gì để tạo chuyển biến.

Đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị Chính phủ làm rõ nội dung khác biệt, công việc được khơi thông và kết quả dự kiến của từng cơ chế. Giá trị của Nghị quyết phải thể hiện qua những thay đổi mà địa phương, người dân và doanh nghiệp thực sự được hưởng.

Về phát triển sản phẩm, đại biểu Hà Thị Anh Thư cho rằng chính sách cần xuất phát từ lợi thế và điều kiện của từng địa phương, tránh áp dụng một mô hình chung khiến các điểm đến giống nhau.

Lấy ví dụ tại Quảng Ngãi, đại biểu phân tích, ngay trong cùng một tỉnh, xã Măng Đen và đặc khu Lý Sơn cũng cần những hướng phát triển sản phẩm khác nhau. Măng Đen có thể phát triển du lịch nghỉ dưỡng gắn với khí hậu, cảnh quan rừng, văn hóa các dân tộc và nông sản địa phương.

Còn Lý Sơn chọn phát triển trải nghiệm biển, đảo gắn với di sản văn hóa Hoàng Sa, cảnh quan núi lửa, nghề trồng tỏi và ẩm thực biển.

Tuy nhiên, có lợi thế mới là điều kiện ban đầu. Điều cần làm rõ là Nghị quyết sẽ hỗ trợ gì để những lợi thế ấy trở thành sản phẩm có chất lượng, khiến du khách muốn trải nghiệm, mua sắm, ở lại lâu hơn và quay trở lại.

Sản phẩm cũng cần gắn với thị trường khách hướng tới. Khi xác định nhóm khách trọng tâm, hoạt động xúc tiến, kết nối giao thông, đào tạo ngoại ngữ và tổ chức dịch vụ phải đáp ứng nhu cầu của nhóm khách đó, đồng thời chủ động mở rộng thị trường.

Đặc biệt, cộng đồng địa phương phải có cơ hội tham gia và hưởng lợi. Đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị gắn chính sách hỗ trợ với đào tạo, sử dụng lao động địa phương, tiêu thụ nông sản, sản phẩm làng nghề; tạo điều kiện để hộ dân, hợp tác xã tham gia chuỗi dịch vụ.

“Du lịch phát triển phải mở thêm cơ hội sinh kế cho người dân ngay trên quê hương mình”, đại biểu Hà Thị Anh Thư nhấn mạnh.

Đề cập điều kiện thực hiện, đại biểu Hà Thị Anh Thư lưu ý việc phát triển du lịch phải tính đủ khả năng đáp ứng của hạ tầng và nguồn lực vận hành tại từng điểm đến.

Tại đặc khu Lý Sơn, khi xây dựng phương án đón thêm khách ra đảo, cần trả lời ngay những câu hỏi thiết thực: Mùa cao điểm có đủ nước cho người dân và du khách không; rác, nước thải được xử lý ở đâu; ai vận hành và kinh phí duy trì lấy từ nguồn nào.

Theo đại biểu Hà Thị Anh Thư, từng dự án có thể đáp ứng yêu cầu trong phạm vi của mình, nhưng khi cùng hoạt động, hạ tầng của cả điểm đến vẫn có thể quá tải. Vì vậy, quy mô và tiến độ khai thác cần phù hợp với năng lực hạ tầng dùng chung, bảo đảm nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của cư dân.

Nơi chưa đáp ứng phải phân kỳ đầu tư, chỉ mở rộng khai thác khi hạ tầng bổ sung đã vận hành.

Khi hỗ trợ đầu tư, cần xác định đồng thời vốn xây dựng, kinh phí duy trì và đơn vị vận hành. Đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị địa phương giao một đầu mối trong bộ máy hiện có để theo dõi, điều phối và kịp thời báo cáo những vấn đề vượt thẩm quyền.

Trách nhiệm thực hiện cũng cần được thể hiện bằng kết quả cụ thể. Ngay trong báo cáo năm đầu, phải làm rõ cơ chế nào đã triển khai, sản phẩm nào được hình thành, hạ tầng nào đã vận hành và người dân có thêm việc làm, thu nhập ra sao. Với công việc còn chậm, cần xác định cơ quan chịu trách nhiệm xử lý và thời hạn hoàn thành.

Đại biểu Hà Thị Anh Thư cũng đề nghị Nghị quyết ngay khi ban hành phải rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm và rõ kết quả để Quốc hội giám sát; qua đó giúp mỗi địa phương phát huy thế mạnh riêng, chuyển lợi thế du lịch thành lợi ích thiết thực cho cộng đồng.