Mái nhà rông giữa đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, mái nhà rông vươn cao như biểu tượng của sức sống và tinh thần gắn kết cộng đồng các dân tộc thiểu số. Không chỉ mang vẻ đẹp kiến trúc truyền thống, nhà rông còn là di sản văn hóa đang được gìn giữ, phục dựng, góp phần bảo tồn bản sắc vùng cao trong nhịp sống hôm nay tại Quảng Ngãi. 

Tại thôn Kon Rơ Bang 2, xã Ngọk Bay, lễ mừng nhà rông mới diễn ra trong không khí rộn ràng. Tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang hòa cùng niềm vui của bà con Bahnar tạo nên không gian lễ hội ấm áp, đậm đà bản sắc.

Công trình được thi công trong gần 9 tháng, diện tích sàn khoảng 80m², cao hơn 18,5m, theo kiến trúc truyền thống của đồng bào Bahnar. Tổng kinh phí hơn 900 triệu đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ gần 690 triệu đồng; phần còn lại do Nhân dân và các cơ quan, đơn vị đóng góp. Nhà rông gồm 8 cột chính vững chãi, sàn ván, tường tre nứa; các chi tiết được chạm khắc tỉ mỉ, giữ nguyên nét mộc mạc truyền thống.

Điểm nhấn của công trình là mái cao 13m, vươn thẳng như lưỡi rìu hướng lên trời – biểu tượng cho sức sống bền bỉ giữa đại ngàn. Trên mái trang trí hoa văn mặt trời, chim muông, sóng nước, thể hiện ước vọng về nguồn sống và khát vọng vươn lên.

Với đồng bào Bahnar, nhà rông thường nằm ở vị trí trung tâm, được xem là “trái tim” của thôn làng. Đây là nơi tổ chức hội họp, sinh hoạt cộng đồng, lễ hội truyền thống, đồng thời là không gian truyền dạy phong tục, tập quán cho thế hệ trẻ.

Toàn tỉnh hiện có 9 dân tộc thiểu số tại chỗ, mỗi dân tộc đều có những công trình văn hóa đặc trưng như nhà rông, nhà sàn. Thực hiện Đề án bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị văn hóa nhà rông truyền thống giai đoạn 2021–2025, các địa phương đã phục dựng 35 nhà rông, trong đó xây mới 12 và sửa chữa, nâng cấp 23 công trình. Đến nay, 420 thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh có nhà rông truyền thống.

Chủ trương bảo tồn nguyên bản kiến trúc nhà rông được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm giữ gìn không gian văn hóa cộng đồng, gắn bảo tồn với phát triển. Nhiều nhà rông sau khi phục dựng đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa, đồng thời là điểm đến hấp dẫn du khách.

Giữa nhịp sống hiện đại, mái nhà rông vẫn vươn cao giữa đại ngàn, gìn giữ bản sắc văn hóa và lan tỏa giá trị truyền thống trong đời sống hôm nay.