Giữ bình an trên mỗi hành trình du xuân

QNgTV- Trong những ngày đầu năm mới, khi khắp mọi miền đất nước vẫn còn rộn ràng không khí du xuân, chúc Tết, thì một con số khiến nhiều người không khỏi trăn trở: trong 6 ngày nghỉ Tết, toàn quốc xảy ra 271 vụ tai nạn giao thông, làm 168 người tử vong và 177 người bị thương. Dù so với cùng kỳ 6 ngày đầu kỳ nghỉ Tết năm 2025, số vụ, số người chết và bị thương đều giảm sâu, nhưng từng ấy mất mát vẫn là nỗi đau không gì bù đắp đối với hàng trăm gia đình.

Tết là dịp để sum vầy. Tết là khi những ly rượu, ly bia nâng lên thay cho lời chúc sức khỏe, bình an, may mắn. Trong văn hóa người Việt, “miếng trầu là đầu câu chuyện”, còn ly bia, ly rượu xuân như chất men gắn kết tình thân, bạn hữu. Nhưng đáng tiếc, cũng chính từ những ly bia, ly rượu ấy, không ít bi kịch giao thông đã xảy ra.

Con số hơn 16.000 trường hợp vi phạm nồng độ cồn bị phát hiện, xử lý chỉ trong 6 ngày nghỉ Tết là một thực tế đáng suy nghĩ. 16.000 lần lực lượng chức năng phải lập biên bản. Và cũng chừng ấy lần người điều khiển phương tiện đặt sự chủ quan, thói quen và cả tâm lý ngại từ chối lên trên sự an toàn của bản thân và cộng đồng.

Pháp luật đã quy định rất rõ: đã uống rượu, bia thì không lái xe. Không có ngoại lệ. Thế nhưng, đâu đó vẫn còn tâm lý nhà gần, đường vắng, uống ít thôi, Tết mà, vui chút có gì đâu. Chính những suy nghĩ giản đơn ấy lại là mầm mống của những tai nạn thảm khốc.

Cần phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, việc giảm số vụ tai nạn so với cùng kỳ là tín hiệu tích cực. Đó là kết quả của sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng cảnh sát giao thông trên cả nước, với hơn 48.000 trường hợp vi phạm bị xử lý; hàng chục nghìn phương tiện bị tạm giữ; hàng nghìn giấy phép lái xe bị tước, trừ điểm. Nhưng phía sau những con số ấy vẫn là một thực tế, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân chưa theo kịp sự phát triển của xã hội.

Không chỉ vi phạm nồng độ cồn, gần 10.000 trường hợp chạy quá tốc độ; hàng trăm trường hợp chở quá số người quy định. Những hành vi ấy không phải là chuyện nhỏ. Mỗi cú phóng nhanh, mỗi lần vượt ẩu, mỗi chiếc xe chở ba, chở bốn người không đội mũ bảo hiểm đều tiềm ẩn nguy cơ cướp đi sinh mạng của chính mình và người khác.

Đáng lo ngại hơn, ở nhiều vùng nông thôn, tình trạng không đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy vẫn còn diễn ra khá phổ biến. Không ít thanh thiếu niên coi việc đội mũ là vướng víu, là bất tiện. Có em vừa đủ tuổi đã được giao xe máy phân khối lớn, phóng nhanh, lạng lách trên những con đường làng vốn nhỏ hẹp. Người lớn đôi khi chứng kiến nhưng lại xuê xoa cho qua vì nghĩ Tết mà.

Nhưng tai nạn giao thông không phân biệt ngày thường hay ngày Tết. Không có ngoại lệ mùa xuân. Một cú va chạm có thể khiến cả gia đình mất đi trụ cột. Một phút bốc đồng có thể để lại di chứng suốt đời. Và khi đó, mọi lời chúc an khang, bình an đầu năm bỗng trở nên chua xót.

Theo phong tục người Việt, hết mấy ngày Tết chính, mùa xuân vẫn còn. Người người tiếp tục du xuân, thăm hỏi, chúc tụng. Những buổi gặp mặt, họp lớp, liên hoan đầu năm vẫn diễn ra rộn ràng. Uống rượu bia trong chừng mực không bị pháp luật cấm. Điều pháp luật cấm là điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Ranh giới rất rõ ràng.

Vậy nên, mỗi người cần tự đặt ra cho mình một nguyên tắc bất di bất dịch, đã uống rượu bia thì không lái xe. Có thể đi taxi, xe công nghệ. Có thể nhờ người thân chở về. Có thể chủ động từ chối ngay từ đầu nếu biết mình phải cầm lái. Một lời từ chối thẳng thắn không làm mất đi tình cảm; trái lại, đó là sự tôn trọng chính mình và người đối diện.

Cùng với đó, vai trò của gia đình, nhà trường và cộng đồng cũng vô cùng quan trọng. Cha mẹ không nên dễ dãi giao xe cho con khi chưa đủ điều kiện, chưa đủ kỹ năng. Thầy cô cần tăng cường giáo dục pháp luật giao thông cho học sinh, nhất là kỹ năng tự bảo vệ mình. Chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể cần duy trì việc tuyên truyền, nhắc nhở thường xuyên, không chỉ vào dịp cao điểm.

Thực tế cho thấy, khi lực lượng chức năng ra quân quyết liệt, tai nạn giảm rõ rệt. Nhưng kiểm soát bằng chế tài thôi chưa đủ. Điều quan trọng nhất vẫn là ý thức tự giác. Khi mỗi người hiểu rằng phía sau tay lái không chỉ là một phương tiện, mà là sinh mạng; khi mỗi gia đình coi việc đội mũ bảo hiểm, chấp hành tốc độ là thói quen văn hóa; khi việc đã uống rượu bia thì không lái xe trở thành chuẩn mực ứng xử tự nhiên thì lúc đó, những con số thương tâm mới thực sự giảm bền vững.

Xuân mới là mùa của hy vọng. Mỗi chuyến du xuân bình an là niềm vui trọn vẹn. Mỗi con đường thông thoáng, trật tự là dấu hiệu của một xã hội văn minh. Đừng để những ly bia, ly rượu vui đầu năm trở thành giọt nước mắt muộn màng.

Giữ gìn an toàn giao thông không phải là khẩu hiệu, mà là trách nhiệm. Trách nhiệm với chính mình, với gia đình và với cộng đồng. Để mùa xuân này và nhiều mùa xuân sau nữa, mỗi chuyến đi đều an lành, mỗi cuộc sum vầy thêm trọn vẹn niềm vui.