Cần bảo đảm quyền lợi người dân khi sửa đổi Luật Đất đai

- Việc sửa đổi Luật Đất đai cần đặt quyền lợi và sinh kế của người dân lên hàng đầu, bảo đảm sự minh bạch, công bằng và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Sáng 29/10, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai.

Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Quảng Ngãi Hà Thị Anh Thư tham gia thảo luận; trong đó nhấn mạnh, cần giải quyết hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; không để tháo gỡ khó khăn cho chủ thể này lại tạo thêm bất lợi cho chủ thể khác.

Đối với quy định tại Điểm i, Khoản 4, Điều 34 về các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị phân định rõ dự án phục vụ lợi ích công cộng với dự án mang tính chất kinh doanh.

Việc đạt tỷ lệ đồng thuận trên 75% của người sử dụng đất không nên là căn cứ duy nhất để thu hồi phần diện tích còn lại, bởi cần tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của những người chưa đồng thuận.

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị việc xác định giá đất bồi thường phải dựa trên dữ liệu giao dịch thực tế đã được kiểm chứng, loại trừ các giao dịch bất thường hoặc có dấu hiệu thao túng giá.

Phương pháp định giá cần được công khai, minh bạch và có cơ chế xem xét lại khi có căn cứ hợp lý.

Đại biểu Hà Thị Anh Thư cũng cho rằng cần làm rõ mối quan hệ giữa quyền được bồi thường và điều kiện được bố trí tái định cư.

Việc người dân có nhà, đất khác trong cùng xã không đồng nghĩa họ đã có điều kiện sống phù hợp để ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.

Đối với người bị thu hồi đất nông nghiệp, cần quan tâm hơn đến các giải pháp phục hồi sinh kế, bảo đảm nơi ở thay thế và xác định rõ trách nhiệm khi việc bố trí tái định cư bị chậm trễ.

Đối với các dự án chậm triển khai, quy hoạch kéo dài, đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị phân biệt rõ trường hợp nhà đầu tư cố tình giữ đất với những trường hợp chậm tiến độ do vướng mắc pháp lý hoặc thủ tục từ phía cơ quan nhà nước.

Cần quy định rõ cách xác định thời gian chậm do nguyên nhân từ cơ quan nhà nước, thời hạn xác nhận và xử lý hồ sơ; đồng thời rà soát, công khai tiến độ, điều chỉnh hoặc hủy bỏ những quy hoạch sử dụng đất không còn khả thi, bảo đảm quyền sử dụng đất hợp pháp của người dân.

Về sử dụng đất kết hợp đa mục đích theo Điều 89, đại biểu đề Hà Thị Anh Thư nghị có cơ chế linh hoạt đối với các hoạt động tạm thời không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính, không làm biến dạng hiện trạng đất và có thể khôi phục lại hiện trạng ban đầu.

Những trường hợp này có thể được xem xét thông qua đăng ký, cam kết và cơ chế giám sát phù hợp; đồng thời cần phân định rõ các trường hợp phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, kèm yêu cầu chấm dứt hoạt động và khôi phục hiện trạng nếu không đáp ứng điều kiện.

Theo đại biểu Hà Thị Anh Thư, việc sửa đổi Luật Đất đai cần hướng đến ba yêu cầu, đó là bảo vệ thực chất quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; tháo gỡ những điểm nghẽn trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh; đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong tổ chức thực hiện.

Qua đó, phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, hạn chế tranh chấp, khiếu nại và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.