Thủ tướng Phạm Văn Đồng - Người đặt nền móng cho sự nghiệp giáo dục cách mạng ở Quảng Ngãi

QNgTV- Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Thấm nhuần sâu sắc tư tưởng đó, ngay từ những ngày đầu của chính quyền cách mạng, Đảng và Nhà nước ta đã xác định giáo dục là một mặt trận quan trọng, song hành cùng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Trong dòng chảy ấy, Thủ tướng Phạm Văn Đồng là người có đóng góp đặc biệt to lớn, đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp giáo dục cách mạng ở tỉnh Quảng Ngãi, để lại dấu ấn sâu đậm, bền bỉ theo năm tháng.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong bối cảnh đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, cuối năm 1946, Thủ tướng Phạm Văn Đồng được Trung ương Đảng và Chính phủ cử làm đặc phái viên tại miền Nam Trung Bộ, trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng. Nhiệm vụ lúc bấy giờ là xây dựng hậu phương vững chắc cho cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược. Trong tầm nhìn chiến lược của mình, Thủ tướng đặc biệt coi trọng việc nâng cao dân trí, xem chống “giặc dốt” là điều kiện tiên quyết để chống “giặc đói” và “giặc ngoại xâm”.

Là địa phương nằm trong vùng tự do Liên khu V suốt 9 năm kháng chiến (1945–1954), Quảng Ngãi sớm trở thành điểm sáng về phong trào học tập và xóa mù chữ. Thành quả ấy không chỉ đến từ sự nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh nhà, mà còn gắn liền với sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp và sâu sát của Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Đồng chí luôn nhấn mạnh: muốn kháng chiến thắng lợi, trước hết phải có con người có tri thức, có lý tưởng và có bản lĩnh.

Từ quan điểm đó, Thủ tướng cho thành lập Trường Trung học Bình dân Nam Trung Bộ – cái nôi đào tạo lớp cán bộ cách mạng đầu tiên của Liên khu V. Đồng chí là Hiệu trưởng danh dự, trực tiếp giảng dạy bài học mở khóa “Trung với nước, hiếu với dân”, đặt nền tảng về đạo đức, nhân cách và lý tưởng sống cho học sinh. Từ mái trường này, nhiều người đã trưởng thành, trở thành cán bộ lãnh đạo, chiến sĩ, văn nghệ sĩ, nhà báo…, đóng góp quan trọng cho sự nghiệp kháng chiến và xây dựng đất nước.

Trong gần ba năm công tác tại Quảng Ngãi (1946–1949), dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng, hệ thống trường lớp từ tiểu học đến bình dân học vụ được mở rộng khắp các vùng tự do. Phong trào xóa mù chữ lan tỏa sâu rộng, tranh thủ từng buổi trưa, buổi tối để dạy chữ cho nhân dân. Đặc biệt, việc dạy học không chỉ dừng lại ở con chữ, mà còn gắn với giáo dục lòng yêu nước, giữ gìn vệ sinh, nâng cao hiểu biết sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Nhờ đó, Quảng Ngãi trở thành một trong những địa phương xóa mù chữ sớm nhất cả nước.

Không chỉ là người tổ chức, Thủ tướng Phạm Văn Đồng còn là nhà tư tưởng lớn về giáo dục. Đồng chí đề cao giáo dục toàn diện, gắn học với hành, học để vận dụng sáng tạo trong lao động, trong cuộc sống; coi phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa, nâng cao dân trí và xây dựng nhân cách con người xã hội chủ nghĩa. Những tư tưởng ấy trở thành kim chỉ nam cho sự phát triển giáo dục của Quảng Ngãi trong suốt nhiều giai đoạn lịch sử.

Thực hiện mong muốn của Thủ tướng về việc tạo điều kiện học tập cho mọi người dân, năm 2007, tỉnh Quảng Ngãi đã trình Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Trường Đại học Phạm Văn Đồng. Trước đó, năm 2006, UBND tỉnh thành lập Quỹ học bổng khuyến tài Phạm Văn Đồng nhằm hỗ trợ, bồi dưỡng tài năng trẻ. Qua các thế hệ, những trí thức được đào tạo từ ngôi trường và quỹ học bổng mang tên Thủ tướng đã và đang đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Thời gian có thể lùi xa, nhưng tư tưởng và công lao của Thủ tướng Phạm Văn Đồng đối với sự nghiệp giáo dục Quảng Ngãi vẫn còn nguyên giá trị. Hôm nay, trong công cuộc xây dựng và phát triển quê hương, Đảng bộ và nhân dân Quảng Ngãi tiếp tục thực hiện những lời căn dặn tâm huyết của Thủ tướng, không ngừng chăm lo cho giáo dục, nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đó chính là cách thiết thực nhất để tri ân người đã đặt nền móng cho sự nghiệp giáo dục cách mạng của tỉnh, góp phần xây dựng Quảng Ngãi ngày càng giàu đẹp, văn minh và bền vững.