Cảnh báo sớm mưa lũ: Cần thay đổi tư duy “mất bò mới lo làm chuồng”

QNgTV- Liên tiếp các đợt mưa lớn gây lũ nghiêm trọng tại nhiều tỉnh Nam Trung Bộ cho thấy tính chất ngày càng cực đoan, khó lường của thời tiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Ngay cả khi không có bão, lượng mưa vẫn có thể vượt tổng lượng mưa của siêu bão, gây ra lũ chồng lũ và vượt xa các kịch bản tính toán hiện nay.

Thực tế này đặt ra thách thức lớn đối với công tác dự báo và vận hành hồ chứa. Nhiều tiêu chuẩn thiết kế công trình, quy trình xả lũ hiện hành bộc lộ sự lạc hậu, chủ yếu được xây dựng dựa trên mô hình “lũ đơn”, trong khi thực tế xuất hiện ngày càng nhiều trận “lũ kép”. Sai số dự báo vẫn tồn tại, dù các mô hình trong và ngoài nước đã đạt độ chính xác ở mức khả dụng.

Các chuyên gia cho rằng, cần rà soát toàn diện quy trình phòng, chống thiên tai, đặc biệt là cơ chế ra quyết định vận hành hồ chứa. Việc thành lập bộ phận tư vấn độc lập hoặc thuê dịch vụ xã hội hóa trong lĩnh vực thủy văn được xem là giải pháp cần thiết. Đồng thời, phải đầu tư mạnh vào hạ tầng quan trắc mưa, mực nước, phát triển hệ thống hỗ trợ ra quyết định trên nền tảng số.

Theo các cơ quan chức năng, thời gian tới sẽ cập nhật lại tiêu chuẩn kỹ thuật, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các hồ chứa trên cùng lưu vực. Cảnh báo sớm, dự báo chính xác và đầu tư phòng ngừa từ sớm được xác định là chìa khóa để giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm an toàn cho người dân trước thiên tai ngày càng phức tạp.